به معنی صاف ، ساده ، هموار ، گسترده ، تهی از پوشش و زواید ، یکدست ، می ‌باشد و هنوز هم اصطلاح سات کوه درکوهپایه‌ها (به معنی کوه صاف و بدون درخت ) بین معمرین معروف است نام سوادکوه ریشه در معنی همین لغت دارد .در حال حاضر نیز ، واژه های سات روآر به معنی آب زلال و روشن ، سئودرکا به معنی زلال و صاف ، ذیب لا به معنی روشن ، در گویش بومیان منطقه به کار می رود .
۳ـ حالت ظاهری بیشتر نقاط سوادکوه با همین مفهوم ( تهی از پوشش ) مطابقت دارد . زیرا فقط دامنه‌های شمال کوه‌ها ، پوشیده از جنگل های انبوه است. پس می ‌توان نتیجه گرفت نخستین بار ( ساته کوه ) یا کوهی عاری از آرایش و تهی از پوشش بوده است . حرف ت تبدیل به حرف ال شده و این تبدیل در فارسی متداول بوده است . کلمه‌ ساد را هم به معنی ساده یعنی صحرا ، جائی که صاف و همواره باشد همراه خود آورده است .
۳-۲-۲ اجتماعی و جمعیت
۳-۲-۲-۱ جمعیت و ویژگی های آن
بر اساس طرح سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ جمعیت ساکن در شهرستان سواد کوه ۶۴۳۷۸ نفر برآورد شده که از این تعداد ۳۲۳۹۰ نفر جمعیت شهری و ۳۱۹۸۸ نفر را جمعیت روستایی تشکیل می دهد که حدود ۲/۲ درصد جمعیت استان مازندران را به خود اختصاص داده است.
این شهرستان که طی دهه های گذشته نرخ رشد تقریبی ۶/۲ درصد را تجربه کرده بود، اکنون دارای رشد منفی می باشد از عوامل مهم کاهش جمعیت مهاجر فرستی شدید این شهرستان به خصوص در نقاط روستایی آن می باشد.
جدول ۳-۳ جمعیت شهرستان سواد کوه به تفکیک نقاط شهری و روستایی
شهرستان
۱۳۹۰
برآورد ۱۳۹۰ به نفر
شهرستان
شهری
روستایی
سواد کوه
۶۴۳۷۸
۳۲۳۹۰
۳۱۹۸۸
مأخذ: سالنامه آماری استان مازندران، ۱۳۹۰
۳-۲-۲-۲ ساختار جنسی:
بر اساس نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ از کل جمعیت شهرستان ۳۰۲۷۸ نفر مرد و ۳۴۱۰۰ نفر زن بوده اند.
نسبت جنسی در سالهای ۱۳۶۵، ۱۳۷۵، ۱۳۸۵ برابر ۹۹، ۹۷، ۹۶ بوده است. و بین آن است که فراوانی نسبی جمعیت مردان در مقایسه با زنان بین سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵ روند کاهشی داشته است.
از دلایل کاهشی جمعیت مردان نسبت به زنان بالاتر بودن نرخ مرگ و میر و مهاجرت مردان نسبت به زنان می باشد.
جدول ۳-۴ مقایسه ساختار جنسی جمعیت شهرستان سواد کوه طی سالهای ۱۳۷۵ ، ۸۵-۹۰ (درصد)
سال
زنان
مردان
۱۳۷۵
۷/۵۰
۳/۴۹
۱۳۸۵
۵۱
۴۹
۱۳۹۰
۵۱
۴۹
۳-۲-۲-۳ شهرنشینی
بر اساس نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ از کل جمعیت شهرستان بیش از ۳۲۳۹۰ نفر در نقاط شهری زندگی می کنند که در جدول ۳-۵ تعداد جمعیت شهرهای شهرستان سواد کوه آورده شده است.
جدول ۳-۵ جمعیت شهرهای شهرستان سواد کوه سال ۱۳۹۰
کل شهرستان
زیر آب
پل سفید
آلاشت
۳۲۳۹۰
۱۵۶۷۹
۷۷۰۸
۸۷۴
مأخذ: سالنامه آماری استان
۳-۲-۳ ویژگی های اقتصادی شهرستان سواد کوه
در بررسی فعالیت های اقتصادی شهرستان سواد کوه باید گفت که بنیان اقتصادی آن بر کشاورزی و صنعت استخراج معدن استوار است.
۳-۲-۳-۱ کشاورزی:
کشاورزی در سواد کوه از طرفی وابسته به آب و هوا و توپوگرافی و خاک منطقه و از طرف دیگر وابسته به چگونگی و نحوه کشت محصولات و کلا نحوه بهره برداری از زمین و محیط طبیعی وابسته است.
وضعیت سواد کوه اعم از آب و هوا، خاک، پستی و بلندی و غیره، موقعیت مناسبی را برای بخش وسیعی از شهرستان به خصوص درقسمت شمالی که عمدتا از دشتهای کم ارتفاع و هموار تشکیل شده است، بوجود آورده است. و در نواحی با ارتفاع بیشتر نیز با توجه به وضعیت آب و هوایی، خاک و پوشش گیاهی طبیعت مساعدتهایی را در خصوص کشاورزی و خصوصا دامداری که از زیر بخش های بخش کشاورزی است، نموده است.
در گذشته زندگی اکثر مردم سواد کوه ازطریق کشاورزی ، دامپروری ، شکار، جنگلداری و ماهیگیری تأمین می گردید، زیرا مهمترین منبع درآمد مردم در گذشته زمینهای کشاورزی و جنگل ها و مراتع طبیعی بوده است. و علاوه بر دو منبع فوق دامپروری نیز در گذشته از رونق بسیار زیادی برخوردار بوده و معیشت مردم بر آن استوار بوده است.
از نظر نوع محصولات کشاورزی با توجه به وضعیت طبیعی شهرستان سواد کوه ۵ نوع زراعت بیش از دیگر محصولات رواج دارد که عبارتند از: ۱- برنج ۲- گندم ۳- جو ۴- انواع علوفه ۵- سبزیجات.
الویت دوم باغ میوه قرار دارند که با وجود منابع آب کافی و ملایمتر بودن هوا نسبت به قسمتهای جنوبی که دارای زمستانهای سردتر و یخبندان بیشتری هستند، شرایط مساعدی را برای درختان میوه و افزایش میوه های درختی داراست.
در قسمت جنوب و جنوب غربی به دلیل ارتفاع زیاد و شدت یخبندان و سرمای زمستانه، کشت برنج رونقی ندارد و فقط مزارع اندکی را در بستر دره ها اشغال کرده است. تولید گندم و جو در دامنه کوهستانها و پایکوه ها از موقعیت خوبی برخوردار است. درختان گردو، سیب، انار و آلوچه نیز در این نواحی زیاد یافت می شوند.
از دیگر زیربخش های کشاورزی، دامپروری می باشد و دامداران در این منطقه به نوعی جابجایی فصلی است ودامداران درفصول سرد که منطبق با زمستان و اواخر پاییز است. در منطقه قشلاقی یعنی در نواحی مرکزی و شمالی به سر می برند و در فصول گرم در اواسط بهار تا اواخر تابستان به منطقه ییلاقی یعنی نواحی جنوبی و جنوب غربی سواد کوه کوچ می کنند و دارای یک تحرک و کوچ عمودی هستند. یعنی حرکت از دشت به کوهستان و بالعکس.
از دیگر موارد بخش کشاورزی باید از پرورش زنبور عسل نام برد که در سالهای اخیر رونق بسیاری یافته است. از دیگر موارد می توان به پرورش کرم ابریشم و نوغان اشاره کرد. که در شهرستان سواد کوه از گذشته رونق داشته است. و خانوارهای روستایی زیادی در این زمینه اشتغال دارند.
یکی دیگر از زیر بخش های کشاورزی ، جنگلداری است که محصولات جنگلی از گذشته تا به حال یکی از منابع درآمد مردم و اشتغال در سطح شهرستان بوده است. در این رابطه کارخانه های تولید محصولات جنگلی و چوب های جنگلی را می توان اشاره کرد.
۳-۲-۳-۲ صنعت:
بنیان صنعتی سواد کوه بر معدن و استخراج زغال سنگ استوار است به طوری که از مجموع شاغلان به تعداد ۲۴۶۶ نفر، ۱۵۸۲ نفر در بخش استخراج زغال سنگ مشغول به کار می باشند( مرکز آمار ایران، ۱۳۹۰) شرکت زغال سنگ البرز مرکزی در دهستان و لوپی مستقر بوده و عملیات استخراج، شستشو و حمل زغال سنگ را در منطقه مزبور بر عهده دارد. در سالهای اخیر کارشناسان معدن در دهستان ولوپی موفق به کشف معادین از سرب و فلورین گردیدند. که اشتغال زیادی را در سطح شهرستان بخصوص دهستان و لوپی بوجود آورده است.
صنایع دستی در گذشته از رونق بسیار خوبی برخوردار بوده و به عنوان یک فعالیت مکمل اوقات بیکاری ساکنین به ویژه زنان روستایی را تشکیل می داده است. در سالهای اخیر به دلیل گرانی مواد اولیه و کمبود بازار فروش، روی آوردن دختران جوانبه تحصیل و ارزانی کالاهای جانشین، دچار رکود نسبی شده است. با وجود این هنوز نزدیک به ۲۰۰ نفر از مجموعه ساکنین شهرستان در بخش صنایع دستی مشغول بکارند. کارگاه های تولید صنایع دستی در دهستان ولوپی و آلاشت تعدادی از صنعت گران این بخش را به خودمشغول ساخته
۳-۲-۴ کالبدی
۳-۲-۴-۱منابع گردشگری سواد کوه
۳-۲-۴-۱-۱ منابع طبیعی
۳-۲-۴-۱-۱-۱ غار اسپهبد خورشید:
۱۴ کیلومتر پایین تر از شهر ورسک، سمت راست راست، جاده ای است به نام «جاده خطیر کوه» که در ابتدای این جاده در سینه کوهی عظیم، شاهد بزرگترین طاق طبعی دنیا با دهانه ای به قطر ۸۵متری خواهیم بود که به «غار اسپهبد خورشید» معروف گشته است. داخل این غار از پلکان، حوض، انبار، تنور و اتاق هایی از جنس لاشه سنگ و ساروج بنا گشته که ساخت آنها به دوره ساسانیان باز می گردد.
نکته قابل توجه اینکه، آب مصرفی پناهندگان این غار، از کانالی بسیار طولانی و عجیب ، از چشمه ای که در روستای پشت این کوه بود( حوالی کمرپشت)تأمین می شد.
این غار به عنوان دژی طبیعی ، همواره مورد استفاده اسپهبدان تبرستان قرار گرفته است.
۳-۲-۴-۱-۱-۲ غار زنگیان:
غاری طبیع است و هیچ گونه دستکاری در آن دیده نمی شود طول غار در حدود یک کیلومتر بوده و به سبب ریزش آبهای آهکدار ازسقف، استلاگمیت و استلاگتیت فراوانی در آن دیده می شود.
۳-۲-۴-۱-۱-۳ غار کیجاکچال:
غار کیجاکچال به صورت زیبا در داخل ارتفاعات جنگلی مشرف به روستای پیت سرا در دو آب سواد کوه قرار دارد. این غار شاهکار و یک اعجاز طبیعی است، وضعیت آن نیز شرایطی را پدید آورده که دسترسی به غار را غیر ممکن ساخته و تنها با تجهیزات کامل می توان به داخل آن راه پیدا کرد.
۳-۲-۴-۱-۱-۴ غار دیولیلم:
غار دیولیلم در روستای آزاد مهر در جنوب غرب شهر زیرآب واقع شده و عده ای از محققان و مورخان آن را زندان کیکاووس پادشاه پیشداوری و کیانی ایران می دانند که توسط دیو سفید و سپاهیانش در این غار به بند کشیده شد.
۳-۲-۴-۱-۱-۵ دریاچه شورمست:
این دریاچه در جنوب غربی شهر پل سفید به فاصله پنج کیلومتری از جاده فیروز کوه در ارتفاعات بیشه ای دامنه های البرز مرکزی قرار گرفته است. دریاچه شورمست دارای پنج متر عمق، بیشتر از یک هکتار وسعت و دارای آب شیرین می باشد. به همین جهت به زیستگاه انواع مختلف ماهی و سایر آبزیان و پرندگان تبدیل شده است. درختان کهن سال و بلند قامت توسکا در اطراف آن منظره زیبایی را به وجود آورده است
۳-۲-۴-۱-۱-۶ دریاچه گل پل:
این دریاچه در شمال شرقی شهرستان سواد کوه، بعد از روستای برنجستانک و سد خاکی زمزم درمیانه جنگل قرار گرفته و دارای دو حوضچه مجزا می باشد وسعت آن در حدود ۵/۲ هکتار و عمق آن بین ۱ تا ۵ متر می باشد که به علت شیرینی آب، زیستگاه ماهیان و پرندگان آبزی گردیده است. این دریاچه دارای چشم اندازهای جنگلی و محوطه اشراق می باشد، ولی فاقد راه دسترسی آسان است.
۳-۲-۴-۱-۱-۷ آبشار گزو
این آبشار با ارتفاع تقریبی ۷۵ متر در منطقه جنگلی، سرسبز و زیبا در کنار امامزاده ای معروف به سه بزرگروار گزو در فاصله ۱۵ کیلومتری زیر آب قرار دارد مسیر ارتباطی آن روستای جمشید آباد« زیر آب» است.
۳-۲-۴-۱-۱-۸ آبشار شورآب:
آبشار شورآب در ۳۵ کیلومتری جنوب شهر پل سفید، آبشار در اسله تنگه که منطقه ییلاقی در اسله دارای دارای آب و هوای بسیار مطبوعی است.
۳-۲-۴-۱-۱-۹ آبشار گلناب دره وآبشار شش رودبار:
آبشارگلناب دره و آبشار شش رودبار که در ۲۵ کیلومتری شهرزیرآب در میان اراضی زیبای جنگلی و مجاورت امامزاده سه بزرگوار واقع شده است، از زیباترین مناطق گردشگری طبیعی این منطقه به شمار می رود. و تصویری رویایی از یک منطقه کوهستانی و ییلاقی را به نمایش می گذارد.
از دیگر آبشارها می توان به آبشار و رسک، آبشار سله بن وآبشار کولک اندون اشاره کرد.
۳-۲-۴-۱-۱-۱۰ جنگل ترز
ترز نام منطقه ای از جنگل ها و مراتع سواد کوه است که در یک منطقه نسبتا مرتفع و در مناطق بالا دست روستای بورخانی واقع شده است.
۳-۲-۴-۱-۱-۱۱ جنگل اسلام آباد:
این منطقه در ۶ کیلومتری شرق شهر شیرگاه و در مجاورت سد سنبل رود قرار گرفته و از جنوب غربی سد مذکور آغاز و در جنوب روستای کلیج خیل و در شرجی کلا به منطقه زیولا و جنگل کتو دره ختم می گردد این ناحیه علاوه بر پوشش گیاهی مناسب و دارا بودن مناظر طبیعی متعدد، دارای فضایی مناسبی برای ایجاد امکانات جذب گردشگر برای گذران اوقات فراغت می باشد.
۳-۲-۴-۱-۱-۱۲ جنگل کاشی آباد( جمشید آباد)
این محوطه در انتهای روستای جمشید آباد، ۱ کیلومتری غرب جاده زیر آب به شیرگاه و ۶ کیلومتری شمال غرب شهر زیرآب واقع شده است. و برخورداری از یک دره زیبای جنگلی ، قرار گرفتن در مجاورت یک آبادی، عبور جاده و راه آهن سراسری از کنار آن، جریان رودخانه بزرگ تالار در وسط این

  منبع تحقیق با موضوعحسگرهای، رنگی، شیمیایی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید